. TIN TỨC TRUYỀN THÔNG ....................................................................
Từ góc nhìn của sinh viên Sư phạm Ngữ văn: “Chạm” vào văn hóa, “chạm” vào trách nhiệm
Sau khi bước ra khỏi không khí vui tươi của buổi ra mắt CLB “Chạm Văn hóa” và Talkshow “Tài nguyên trong phát triển công nghiệp văn hóa trên con đường di sản miền Trung”, điều đọng lại trong tôi không chỉ là một chương trình được tổ chức chỉn chu, mà còn là cảm giác mình đang đứng trước một câu chuyện rất gần với thế hệ mình: làm thế nào để văn hóa không chỉ được giữ lại, mà thực sự được tiếp tục sống trong đời sống hôm nay và vừa được mở thêm một cánh cửa để nhìn văn hóa gần hơn, sống động hơn và cũng gần với chính trách nhiệm của một sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn.
Là một sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn của Trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng - Đại học Đà Nẵng, tôi vốn đã có sự quan tâm nhất định đến văn hóa. Nhưng trước khi tham gia chương trình, tôi vẫn thường nhìn văn hóa từ những điều khá quen thuộc: tác phẩm văn học, câu chuyện lịch sử, di tích, lễ hội hay những giá trị truyền thống được nhắc đến trong sách vở. Sau buổi Talkshow “Tài nguyên trong phát triển công nghiệp văn hóa trên con đường di sản miền Trung”, cách nhìn của tôi trở nên rộng hơn, sâu hơn và tôi nhận ra văn hóa không chỉ nằm trong những điều đã được lưu giữ mà văn hóa còn sống trong cách một cộng đồng kể câu chuyện về quê hương mình, trong một món ăn, một nghề truyền thống, một lối sống và cả cách chúng ta lựa chọn gìn giữ những giá trị ấy giữa đời sống hiện đại.
Toàn cảnh lễ ra mắt CLB “Chạm Văn hóa” và Talkshow “Tài nguyên trong phát triển công nghiệp văn hóa trên con đường di sản miền Trung”. (Ảnh: CLB “Chạm Văn hóa”).
“Chạm Văn hóa” – một cái tên mang đến cho tôi nhiều cảm xúc. Tôi thích từ “chạm” bởi nó gợi cho tôi cảm giác về một sự tiếp xúc thật sự. Không chỉ đứng từ xa nhìn vào văn hóa, không chỉ học thuộc những khái niệm về văn hóa, mà là bước đến gần, lắng nghe, trải nghiệm và đối thoại với những giá trị đang tồn tại xung quanh mình. Tôi nghĩ, sự ra đời của CLB “Chạm Văn hóa” đến vào một thời điểm rất cần thiết và ý nghĩa khi được hình thành trong môi trường đại học, nơi có những người trẻ đang được đào tạo để trở thành những người làm giáo dục trong tương lai. Trong bối cảnh hiện nay, người trẻ có rất nhiều cơ hội tiếp cận những nền văn hóa khác nhau. Chỉ với một chiếc điện thoại, chúng tôi có thể biết đến những xu hướng mới, những câu chuyện ở cách mình hàng nghìn cây số. Nhưng đôi khi, chính những điều rất gần gũi lại dễ bị bỏ quên. Có những phong tục chúng ta biết nhưng chưa từng hỏi nguồn gốc. Có những làn điệu dân gian chúng ta từng nghe nhưng chưa thật sự hiểu câu chuyện phía sau. Có những nghề truyền thống tồn tại ngay trên quê hương mình nhưng chúng ta chưa từng một lần tìm hiểu người đang gìn giữ nghề ấy. Điều đó khiến tôi kỳ vọng CLB “Chạm Văn hóa” sẽ trở thành một không gian để sinh viên được “chạm” vào văn hóa theo đúng nghĩa.
Tôi mong câu lạc bộ không chỉ tổ chức những chương trình để sinh viên đến nghe, mà còn tạo cơ hội để chúng tôi được đi, được nhìn, được trải nghiệm văn hóa ngay trên mảnh đất miền Trung, được gặp những người đang trực tiếp gìn giữ văn hóa và tự mình kể lại những câu chuyện ấy bằng góc nhìn của thế hệ trẻ. Tôi cũng mong CLB sẽ là nơi để những người trẻ đặt ra những câu hỏi khó hơn: Làm thế nào để bảo tồn mà không biến văn hóa thành thứ xa lạ? Làm thế nào để công nghệ giúp di sản đến gần hơn với giới trẻ? Và làm thế nào để phát triển công nghiệp văn hóa nhưng vẫn giữ được bản sắc?
Trước đây, tôi từng nghĩ nghề tương lai của mình gắn với lớp học, bài giảng, tác phẩm văn học và những giờ đứng trên bục giảng. Nhưng từ Talkshow “Tài nguyên trong phát triển công nghiệp văn hóa trên con đường di sản miền Trung” tôi nhìn văn hóa bằng một góc nhìn khác: một người giáo viên Ngữ văn tương lai như tôi cũng có thể trở thành người kết nối văn hóa.
Điều khiến tôi nhớ nhất trong chương trình là hai diễn giả đem đến hai góc nhìn khác nhau về cùng một câu chuyện. Bà Ngô Thị Bích Vân - Phó giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, từ góc độ bảo tàng và bảo tồn bà nhấn mạnh giá trị của việc gìn giữ, số hóa di sản và đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Đáng chú ý, công nghệ 3D được đề cập trong số hóa hiện vật, cùng các hình thức trải nghiệm số như thực tế ảo và bản đồ di sản. Công nghệ không thay thế hiện vật thật mà trở thành cầu nối giúp công chúng, đặc biệt là người trẻ, dễ dàng tiếp cận và khám phá những câu chuyện phía sau di sản. Trong khi đó, ông Bùi Văn Xuân - CEO Làng Lá Farm, chọn tiếp cận văn hóa từ thực tiễn du lịch, trải nghiệm và sinh kế cộng đồng. Theo ông, doanh nghiệp cần tìm những nét riêng của mỗi vùng đất, từ đó xây dựng sản phẩm có câu chuyện, có bản sắc tạo nên sự gắn kết với cộng đồng địa phương. Khai thác văn hóa không đồng nghĩa với thương mại hóa đơn thuần. Khi được tiếp cận đúng cách, văn hóa có thể trở thành nguồn lực cho sáng tạo du lịch và phát triển kinh tế, đồng thời giúp những giá trị truyền thống hiện diện trong đời sống của thế hệ trẻ.
Chương trình Talkshow chia sẻ kinh nghiệm với sự tham gia của hai vị diễn giả là bà Bà Ngô Thị Bích Vân - phó giám đốc bảo tàng Đà Nẵng và ông Bùi Văn Xuân - CEO Làng Lá Farm. (Ảnh: CLB “Chạm Văn hóa”).
Tôi ấn tượng bởi hai góc nhìn của hai vị diễn giả, không đối lập mà bổ sung cho nhau một cách chặt chẽ. Đồng thời tôi rất ấn tượng với quan điểm được chia sẻ tại Talkshow về việc “tôn trọng nguyên bản – sáng tạo hình thức”. Điều đó khiến tôi nghĩ rằng, với tư cách là một người trẻ, tôi không muốn chỉ nói “phải bảo tồn văn hóa”. Tôi muốn hiểu văn hóa trước khi nói về bảo tồn; muốn tìm cách để những giá trị ấy được yêu thích trước khi mong người khác gìn giữ chúng. Từ những chia sẻ tâm huyết của hai diễn giả tôi cảm thấy bản thân mình nhìn nhận rõ hơn về văn hóa. Một bên giúp tôi hiểu rằng nếu không giữ được giá trị gốc thì việc khai thác văn hóa có thể làm mất đi bản sắc. Một bên lại khiến tôi nhận ra rằng nếu văn hóa chỉ được giữ nguyên trong bảo tàng hay trong những hồ sơ lưu trữ mà không bước vào đời sống, thì rất khó để tạo ra sự tiếp nối lâu dài. Đặc biệt, câu chuyện về công nghệ số hóa di sản khiến tôi suy nghĩ nhiều. Việc số hóa 3D, thực tế ảo hay bản đồ di sản số cho thấy công nghệ hoàn toàn có thể trở thành một chiếc cầu đưa người trẻ đến gần hơn với những giá trị tưởng như rất xa. Tôi nhận ra rằng giữ gìn văn hóa trong thời đại hôm nay không nhất thiết phải quay trở lại cách làm của ngày hôm qua. Điều quan trọng là chúng ta phải biết mình cần giữ điều gì và có thể sáng tạo cách nào để những giá trị ấy tiếp tục sống.
Trên cương vị là sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn, tôi muốn giữ văn hóa bằng chính ngành nghề mình chọn. Và bản thân tôi đang ấp ủ điều gì? Có lẽ đây là câu hỏi khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất sau khi chương trình kết thúc. Là một sinh viên Sư phạm Ngữ văn, tôi không phải nhà nghiên cứu văn hóa, cũng chưa có đủ kinh nghiệm để thực hiện những dự án lớn. Nhưng tôi đang học cách đọc, cách viết, cách cảm nhận và quan trọng nhất là cách truyền đạt một giá trị đến người khác. Tôi nghĩ đó chính là điều mình có thể bắt đầu. Sau này, khi đứng trên bục giảng, tôi không muốn học sinh chỉ nhớ rằng một tác phẩm có nội dung gì, một tác giả sinh năm nào hay một khái niệm văn học được định nghĩa ra sao. Tôi muốn các em nhìn thấy phía sau những trang văn là con người, là quê hương, là lịch sử và là văn hóa. Tôi muốn kể cho học sinh nghe về văn hóa theo cách mà một người trẻ muốn nghe, bằng những cách gần gũi hơn với thế hệ của các em: một câu chuyện, một video, một chuyến đi thực tế, một cuộc phỏng vấn, một sản phẩm truyền thông hay đơn giản là một câu chuyện được kể bằng chính ngôn ngữ của người trẻ. Tôi muốn các em hiểu rằng giữ gìn văn hóa không có nghĩa là đứng yên trước truyền thống.
Tôi cũng tin rằng, mình không cần chờ đến khi trở thành một giáo viên hay một người làm văn hóa chuyên nghiệp mới có thể bắt đầu. Tôi có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu một câu chuyện văn hóa ở nơi mình sống. Có thể viết về một nghề truyền thống, ghi lại câu chuyện của một nghệ nhân, làm một sản phẩm truyền thông nhỏ hoặc đơn giản là chia sẻ cho bạn bè những điều mình vừa biết. Khi người dân có thể sống được bằng nghề truyền thống, văn hóa sẽ có thêm một lý do để tiếp tục tồn tại. Với tôi, đó cũng là một cách để nhìn về văn hóa trong bối cảnh hiện nay: không chỉ bảo tồn để văn hóa không mất đi, mà còn phải tạo điều kiện để văn hóa tiếp tục được sống. Và tôi hy vọng CLB “Chạm Văn hóa” sẽ là nơi giúp những suy nghĩ ấy không dừng lại ở một buổi Talkshow. Tôi mong mình và những sinh viên khác sẽ có thêm nhiều cơ hội để đi, để nghe, để hỏi, để trải nghiệm và để kể. Bởi khi người trẻ bắt đầu chủ động kể câu chuyện văn hóa bằng tiếng nói của mình, văn hóa sẽ không còn chỉ là câu chuyện của quá khứ.
Thành viên CLB “Chạm Văn hóa” chụp hình lưu niệm cùng cố vấn sau
chương trình. (Ảnh: CLB “Chạm Văn hóa”).
Sự ra đời của “Chạm Văn hoá” với tôi như một điểm bắt đầu. Tôi chưa biết mình sẽ làm được bao nhiêu, nhưng tôi biết mình muốn bắt đầu từ những điều gần nhất. Đó là học từ những trang viết, từ những câu chuyện mình kể và từ chính công việc của một người giáo viên Ngữ văn trong tương lai. Với tôi, “Chạm Văn hóa” không chỉ là tên một câu lạc bộ. Đó còn là lời nhắc rằng muốn gìn giữ một giá trị, trước hết phải thật sự chạm vào – bằng sự hiểu biết, tình yêu và trách nhiệm của chính thế hệ mình. Và nếu có thể góp một phần nhỏ vào hành trình ấy, tôi muốn mình là một trong những người trẻ được “chạm” vào văn hóa – rồi từ đó giúp những người khác cũng muốn chạm vào.
Nguyễn Phan Phương Linh, lớp 26SNV1, Khoa Ngữ văn - Truyền thông
UEDNews là Trang Thông tin điện tử dành cho sinh viên Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (UED), nơi cập nhật các thông tin liên quan đến đời sống học tập, hoạt động và sáng tạo của sinh viên trong nhà trường. Với vai trò là cầu nối thông tin, UEDNews không chỉ cung cấp những tin tức nổi bật về các hoạt động học thuật, phong trào sinh viên, sự kiện văn hóa – nghệ thuật mà còn phản ánh chân thực nhịp sống năng động, sáng tạo và trách nhiệm của cộng đồng sinh viên UED. Bên cạnh đó, UEDNews là không gian để sinh viên thể hiện tiếng nói, quan điểm và góc nhìn cá nhân thông qua các bài viết, phóng sự, video, podcast và các ấn phẩm truyền thông đa dạng. Mỗi nội dung được đăng tải đều là sản phẩm tâm huyết do chính sinh viên thực hiện, góp phần lan tỏa giá trị tri thức, tinh thần sáng tạo và bản sắc riêng của sinh viên Sư phạm. UEDNews hướng tới mục tiêu trở thành kênh truyền thông uy tín, gần gũi và truyền cảm hứng – nơi kết nối sinh viên với nhà trường, kết nối sinh viên với sinh viên, và mở rộng sự gắn kết giữa UED với cộng đồng xã hội.
