GD&TĐ - Các chuyên gia, nhà giáo cho rằng cần quán triệt sâu sắc, quyết tâm đầu tư cho GD-ĐT đúng nghĩa “quốc sách hàng đầu”.
PGS.TS Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm, ĐH Đà Nẵng: Nhiệm vụ đã có, vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện
Sau hơn 10 năm triển khai Nghị quyết 29, GD-ĐT nước ta nói chung có nhiều khởi sắc, chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, yêu cầu của xã hội thay đổi quá nhanh, trong khi “sức ì” còn lớn. Do vậy, dù đã qua hơn 10 năm, nhưng các nội dung của Nghị quyết 29 vẫn còn nguyên giá trị. Việc Bộ Chính trị ban hành Kết luận 91 lần này có ý nghĩa sâu sắc, vừa đánh giá tình hình, vừa nhấn mạnh một số nhiệm vụ trọng tâm.
PGS.TS Võ Văn Minh.
Đáng lưu ý, Kết luận 91 khẳng định “tiếp tục quán triệt thực hiện nghiêm túc hiệu quả các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ giải pháp đã nêu trong Nghị quyết 29” và kiên trì thực hiện 8 nhiệm vụ trọng tâm.
8 nhiệm vụ trong Kết luận 91 được trình bày súc tích, có tính chất nhấn mạnh những việc ưu tiên thực hiện trong thời gian tới. Đây là những nhiệm vụ căn bản, vấn đề là tổ chức thực hiện thế nào để hoàn thành mục tiêu, nhất là mục tiêu đến năm 2030 “đưa GD-ĐT Việt Nam đạt trình độ tiên tiến của khu vực châu Á”.
Thực ra, mục tiêu này được đề ra từ Nghị quyết 29. Tuy nhiên, với bối cảnh hiện nay, nếu nói về tính khả thi của mục tiêu, có lẽ phải bắt đầu từ cách tiếp cận. Nếu chúng ta vẫn tiếp cận theo cách đầu tư, quản lý như những gì đã làm thì khó có thể mong đợi kết quả vượt trội.
Nhưng nếu tiếp cận theo hướng đổi mới sáng tạo trên tinh thần “thích ứng với cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo”; “bảo đảm đủ điều kiện về cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính cho phát triển GD-ĐT”; cũng như “các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, người đứng đầu các địa phương, đơn vị” nhận thức “trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt và thực hiện đầy đủ, sâu sắc quan điểm coi GD-ĐT là quốc sách hàng đầu, sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân” như Kết luận 91 đề cập thì chắc chắn mục tiêu trên có thể thành hiện thực.
8 nhiệm vụ đề ra đã rõ. Nhiệm vụ đầu tiên, đôi khi nhiều người nghĩ là chung chung, thời nào đề cập cũng trúng; nhưng nếu không thực hiện nhiệm vụ này thì những việc phía sau cũng khó thành. Vấn đề giờ đây, các cấp cần quán triệt sâu sắc và quyết tâm đầu tư cho GD-ĐT đúng nghĩa “quốc sách hàng đầu” thì chắc chắn Việt Nam sẽ vươn lên, phát triển bền vững.
Thành quả của ngành GD-ĐT không thể đo đếm theo năm hay nhiệm kỳ mà phải qua hàng chục năm với việc kiên trì thực hiện và kiên định mục tiêu, chứ không phải “phép thử” theo từng năm, từng mùa. Do vậy, nếu nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, người đứng đầu… còn coi nhẹ vai trò, vị trí của GD-ĐT, trong khi đặt nặng thành tích hay những lợi ích trước mắt thì thực sự khó hy vọng mọi điều tốt đẹp sẽ đến!
Để hiện thực hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ theo tinh thần “đổi mới căn bản và toàn diện” chắc chắn có nhiều việc cần phải làm và điều quan trọng là phải tiếp cận từ gốc.
Trước hết, với giáo dục phổ thông, chương trình cơ bản đã xây xong, giờ là lúc cần tập trung thực hiện cho “căn bản và toàn diện”. Để làm được điều này, chất lượng đội ngũ giáo viên là quan trọng hàng đầu. Tuy nhiên, để có được đội ngũ giáo viên chất lượng thì trước hết phải tập trung đầu tư vào “máy cái” - tức là các trường sư phạm. Đây là cơ sở giáo dục ĐH thực hiện 2 nhiệm vụ quan trọng, một là đào tạo mới đội ngũ giáo viên, hai là bồi dưỡng đội ngũ giáo viên hiện có.
Trường sư phạm cần phải có đội ngũ giảng viên chất lượng và cơ sở vật chất hiện đại để chịu trách nhiệm thực hiện 2 nhiệm vụ trên. Với nguồn ngân sách và giao nhiệm vụ như hiện nay khó có thể đầu tư cho phát triển con người và hạ tầng kỹ thuật để thực hiện tốt cả 2 nhiệm vụ cùng một lúc.
Với thực tế cạnh tranh nguồn lực của xã hội, ngân sách Trung ương cần ưu tiên cho chính sách đào tạo và trọng dụng giảng viên sư phạm, cũng như đặt hàng nghiên cứu khoa học giáo dục để nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên gắn chặt với công cuộc đổi mới giáo dục ở phổ thông.
Đồng thời cần ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, cơ sở thực hành sư phạm, hệ thống thư viện kết nối với các trường phổ thông… Bên cạnh đó, ngân sách địa phương cần ưu tiên tập trung đầu tư cho đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, phát triển cơ sở vật chất hệ thống các trường mầm non, phổ thông các cấp.
Thứ hai, với giáo dục nghề nghiệp và ĐH phải xác định lại đúng vị trí, vai trò và cần gắn kết, liên thông dựa trên khung năng lực trình độ quốc gia. Triển khai quy hoạch mạng lưới và đầu tư có trọng tâm, trọng điểm để tập trung phát triển các ngành đào tạo “có tính chiến lược” cũng như những ngành khoa học cơ bản nền tảng. Đồng thời, cần xây dựng chính sách nhân tài quốc gia, để khuyến khích phát triển đào tạo sau ĐH có chất lượng, nhất là các ngành đòi hỏi trình độ cao và đào tạo chuyên sâu.
Thứ ba, nhà giáo là lực lượng trí thức đông đảo có tính chất lao động đặc thù cần hành lang pháp lý để bảo vệ, quản lý, cũng như có chính sách riêng nhằm khuyến khích, động viên nhà giáo tâm huyết cống hiến; đồng thời phải kiên quyết kiểm soát chặt chẽ các hành vi lợi dụng làm sai lệch môi trường, mục tiêu giáo dục.
Chính sách lương nhà giáo “ưu tiên xếp cao nhất” cần phải thực hiện ngay, để tiếp tục khẳng định quan điểm chỉ đạo thứ nhất trong Nghị quyết số 29-NQ/TW, đó là “GD-ĐT là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội”.
