PGS.TS Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng): Hoàn thiện khung pháp lý về tài chính, tài sản và đầu tư
Dự thảo Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2025 thể hiện nhiều đổi mới mang tính nền tảng, khẳng định bước tiến đáng kể trong tư duy quản trị và phát triển giáo dục đại học. Một trong những điểm nhấn quan trọng là các quy định liên quan đến tài chính, tài sản, đầu tư và huy động nguồn lực được cập nhật rõ ràng hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong nước và xu thế quốc tế.
Trước hết, dự thảo đã mở rộng quyền tự chủ tài chính, khai thác và sử dụng tài sản hợp pháp, cho phép các cơ sở giáo dục đại học chủ động hơn trong phát triển, quản trị và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Việc bổ sung quy định về hợp tác đầu tư với tổ chức trong và ngoài nước cho thấy sự chuyển biến trong tư duy chính sách, hướng đến tiếp cận cơ chế thị trường một cách linh hoạt và hiệu quả.
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên mô hình hợp tác công - tư (PPP) được luật hóa chính thức trong lĩnh vực giáo dục đại học. Với ý nghĩa tích cực, mô hình này mở ra khả năng hợp tác sâu rộng giữa nhà trường với doanh nghiệp, tổ chức xã hội, góp phần giảm áp lực lên ngân sách Nhà nước và đa dạng hóa nguồn lực đầu tư.
Cùng đó, dự thảo xác lập rõ vai trò của Nhà nước trong việc bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ chiến lược, đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội. Cách tiếp cận “kép” này vừa giữ vai trò định hướng, vừa tạo điều kiện cho các trường tự chủ và đổi mới - là một hướng đi phù hợp trong bối cảnh mới.
Để các quy định nêu trên đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và bền vững, Dự thảo cần lưu ý: Cụ thể hóa cơ chế giám sát việc sử dụng tài sản công, trong điều kiện các trường được trao quyền tự chủ cao hơn. Việc này nhằm bảo đảm minh bạch, phòng ngừa thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản. Đối với mô hình PPP, tuy đã được đưa vào định nghĩa, nhưng cần bổ sung rõ hơn về nguyên tắc vận hành, điều kiện triển khai, tiêu chí lựa chọn đối tác và cơ chế chia sẻ rủi ro, nhằm tránh hình thức hóa và bảo đảm tính khả thi.
Hoạt động đầu tư nước ngoài vào giáo dục đại học cần có quy định pháp lý riêng, tạo điều kiện thu hút vốn, công nghệ và quản trị hiện đại, đồng thời bảo đảm an ninh học thuật, quyền sở hữu trí tuệ và giữ gìn bản sắc giáo dục quốc gia.
Tóm lại, tự chủ về tài chính và đầu tư là điều kiện không thể thiếu để các trường đại học phát triển bền vững, vươn lên ngang tầm khu vực và quốc tế. Dự thảo Luật sửa đổi lần này đã đặt nền móng quan trọng cho tiến trình đó. Tuy nhiên, để các quyền được trao có thể chuyển hóa thành năng lực thực thi, cần có các quy định pháp lý cụ thể, minh bạch, hiệu quả và khả thi trong giám sát, vận hành, kết nối và huy động nguồn lực xã hội.
Việc hoàn thiện khung pháp lý về tài chính, tài sản và đầu tư không chỉ hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học phát triển bền vững, mà còn góp phần xây dựng hệ thống giáo dục đại học theo hướng tự chủ - trách nhiệm - hiệu quả, phục vụ chiến lược phát triển quốc gia trong thời đại mới.
